Eski ehir’de Hava Kirlili i ve Do al Gaz n Tarih esi: Genel De erlendirme

zetBu al man n temel amac Eski ehir kent merkezinde son 30 y lda hava kirlili i ve do algaz uygulamalar konusunun irdelenmesidir. Genel olarak k aylar nda s nma amac yla kalitesiz k mür kullan m , plans z ve düzensiz kentle me ve olumsuz iklim fakt rlerine ba l olarak ortaya kan hava kirlili i 1980’li y llarda Eski ehir’de de ya anmaya ba lanm t r. Kent merkezindeki ilk hava kirlili i l ümleri Eski ehir Devlet Mühendislik-Mimarl k Akademisi taraf ndan 20 Ocak - 20 Nisan, 1982 ve 1 Aral k 1982 - 28 ubat, 1983 tarihleri aras nda asidimetrik y ntemle yap lan SO2 l ümleridir. Bu süreler i erisinde, Arifiye Mahallesinde l ülen 24 saatlik ortalama de erlere g re SO2 deri iminin 22-727 μg/m3 aras nda de i ti i, aritmetik ortalaman n ise 304 μg/m3 oldu u belirlenmi tir. Sa l k Bakanl ’nca 1985-1990 y llar aras nda K prüba mevkiinde yap lan hava kirlili i l ümlerinde Hava Kirlili i Kontrol Y netmeli inde (HKKY) SO2 i in verilen K sa Vadeli S n r n(KVS= 400 μg/m3) a ld gün say s Aral k 1986 de 11, Ocak 1987 de 22, ubat 1988 de 5, Aral k 1989 de 3, Ocak 1990 da 19 ve ubat 1990 da ise 11 gün olarak verilmi tir. Eski ehir l evre Durum Raporu’nda 1992-2009 y llar aras nda 1992-1993, 1993-1994 ve 1994-1995 k d nemlerinde, SO2 i in verilen K sa Vadeli S n r de erinin zellikle Aral k, Ocak ve ubat aylar nda a ld , 1995-1996 d neminden sonraki y llarda ise Uzun Vadeli S n r De eri (UVS) olan 150’nin de alt na dü tü ü kaydedilmi tir. Hava kirlili indeki bu azal n temel nedeni 1996 y l ndan itibaren sanayide tamamen ve evsel s nmada pek ok b lgede do al gaza ge ilmesiyle ilgilidir. Bu arada son 20 y lda Anadolu üniversitesi evre Mühendisli i B lümünce hava kirlili i konusunda ok detayl bilimsel ara t rmalar yap lm ve 2010 y l nda Eski ehir temiz hava plan (2011-2014) haz rlanm t r. Partikül Madde ve SO2 yan nda NO2,O3 ve PAH gibi kirleticilerin ve ula m ara lar n n neden oldu u kirlili in de irdelendi i bu raporda, Eski ehir i in ulusal yasal s n r de erleri zorlayan bir durum s z konusu olmasa da geni l ekte Avrupa Birli i ve Dünya Sa l k rgütü (DS ) gibi kurulu lar n olu turmu oldu u standartlar n üzerinde de erlere rastland kaydedilmektedir. Hava kirlili inin nlenmesi amac yla do al gaz kullan m na ilk kez Eski ehir Organize Sanayi B lgesinde (EOSB) Bota bünyesinde 1990 y l nda ba lan lm daha sonra bu hizmet zelle tirme kapsam i erisinde 2004 y l nda Eski ehir Do al Gaz Da t m A. . (ESGAZ) firmas na devredilmi tir. ESGAZ, Büyük ehir Belediyesi mücavir alanlarda yer alan imara a k tüm cadde ve sokaklara do